تبليغاتX
سعید احمدزاده

نقد و نوشتها ومقالاتی درباره ی هنر های تجسمی و فلسفه ی هنر

یادداشتی بر نمایشگاه اخیر جواد غفاری در خانه هنرمندان ایران

در نمایشگاه اخیر جواد غفاری که در خانه هنرمندان ایران بر گزار شد ، از لحاظ شیوه و نوع قلمزنی ، با نوعی کیفیت پویا و انرژیک مواجه می شویم که اگر چه منش بداهه اش به شدت نمایان است ، اما در برداشت نخستی که از این آثار در ذهنمان شکل می گیرد ، میل به طراحی و ایجاد ساختار و سازماندهی بصری را با یقین به اینکه جواد غفاری نقاشی است با خصوصیات یک طراح به تماشا می نشینیم . چه بسا اینکه ، طراحی ، از ابتدا تا انتهای عمل نقاشانه جزئی از درون و پوسته یک اثر است ، که به هیچ وجه جدای از هم عمل نمی کنند ، چنانکه این نگرش در بسیاری از آثاری که به آن مدرن اطلاق می کنیم نمایان است . نظام وحدت و هماهنگی از شاخصه های هنر مدرنی است که پیوسته نشان از هماوردی احساس هنرمندانه با عمل هنر مندانه دارد .

مدرنیسم جواد غفاری مدرنیسم اسلوب نیست ، بلکه تصوری است از گذشته تاریخی در قالب معاصر. چنانکه از عنوان نمایشگاهش ( عکس های یادگاری ) ،( عنوانی که در سالهای اخیر بسیار مورد استفاده بوده ) پیداست ، او سعی در نشان دادن حافظه ای تاریخی دارد که به تجربه آن را آشنا و دلنشین یافته ایم . به زعم خود او این حافظه به نوستالژی خاطراتی می ماند که پیوسته در درون هر فردی با نا خود آگاهش پیوند می خورد . بنابر این عکس های یادگاری او تنها از آن خودش نیست بلکه به من ، شما و دیگران تعلق دارد و این تعلق از آنجا پیش می آید که هر کدام از ما لحظه های کامیابانه و نا کامیابانه ای از تصور و تداعی خاطرات تلخ و شیرین با تماشای عکس های یادگاری در روزها و ساعات مختلف تجربه می کنیم

 

رنگ در آثار جواد غفاری محدود است . سیاه و سفید و تعدادی از رنگ های فام دار، منش فرم گرایانه آثار او را نشان می دهند و به مدد همین عوامل تکنیکی است که او موفق به ایجاد نوعی فضای ابهام آمیز و ایماژگونه می شود که از سنخ محتوای آثارش است . چکیده گویی و خلاصه گویی او ، مجالی است برای اتصال و دریافت اینکه انسانهایی که او تصویر می کند جزئی از ما هستند ، بنابراین با کمی تامل در می یابیم که زبان استفاده از استعاره ها چیزی است که بر انگیزانندگی آثار او را تضمین می کند .

 

گوشه چشمی به هنر دهه 80 اروپا ، این واقعیت را نشان می دهد که ، سخن گفتن به مانند یک استعاره و روش استفاده از زبان گرافیکی ، ابتدا در آثار نقاشان نئو اکسپرسیونیست رژیم کمونیستی آلمان شرقی در تقابل با انزجار و نفرت آنها از نازی ها در جنگ جهانی دوم به شکلی گیرا و بر انگیزاننده بروز می کند . لذا آنها با انتخاب چنین تدابیر بصری ، یعنی استفاده از مضامین متضاد در قالبی متضاد ، جنبه محتوایی آثارشان ، فدای پر گویی ها ی طعنه آمیز ، هجو آمیز و گاه اغوا گرانه بصری می شود و به یمن بهره گیری از موضوعات فیگواراتیو، سنت انسانگرایانه کلاسیک را تداعی می کند . از این حیث آثار جواد غفاری گذشته از موضوع صمیمانه آثارش جاذبه و استطاعت فرآیند فر مالیستی آثار نئو اکسپر سیونیست ها را نشان می دهد . حال این سوال مطرح می شود که این

 

شکل از بیان در آثار او تا چه حد می تواند به ارائه مفهوم کمک کند ؟

ایرادی که بر نوع تکنیک و روش او در استفاده از موتیف های سنتی چون نقوشی که به شکلی تکراری در بیشتر آثار او وارد می شود ،اینست که اگر دلیل استفاده او از این عوامل صرفاً به عنوان بافت یا عاملی برای زیبایی شناسی و یا سازماندهی عناصر باشد ،در بعضی موارد به نوعی دچار تکراری بیهوده است چراکه حتی از لحاظ فرمی هیچ سنخیتی با روش بی مهابای قلمزنی او ندارد ، بنابراین چون عنصری که حالتی توصیفی ندارد ، صرفاً کارکردی تزیینی یا دکوراتیو پیدا می کند . گذشته از این در بعضی آثار شاهد بازگشت به مغلطه  متعهد و در عین حال بی دلیل ، انگار کلاسیک هستیم . چراکه ابهام بر انگیز بودن این آثار بخصوص در پرتره هایی که او به تصویر می کشد در بعضی موارد دستخوش تعصب و تعهد کلاسیک گونه می شود و این دو پارگی بسیار به نظر می آید . در بعضی موارد دیگر نیز شتاب زدگی مفرطی به چشم می خورد که از ارزش و بار بیانی اثر می کاهد و با قبول اینکه روش او جزیی از تکنیک بکار گرفتن متریال است ، اما لزوم آن استدلالی ذهنی یا عینی پیدا نمی کند .

از آثار موفق تر او در این نمایشگاه می توان به اثری اشاره داشت(  1  ) که از حیث سازماندهی رنگی و فرمی و همچنین به کاربستن ایماژهای گونا گون ، جلوه و لحنی صمیمانه تر دارد وبا تماشای آن تداعی و تصور خاطراتی این چنینی را به تجربه می نشینیم ، استفاده از رنگ سبز و قرار گرفتن دو پرتره روی آن ، جنبه های کامروایی و الفت را نمایان می کند و رنگ سفیدی که به شدت در جریان و تلاطم  است تاکیدی است برهمین ادراک مراقبه گونه و رمز آمیز ، ما دامی که منشی نیکو و رویا گونه دارد .

 

۱

حال با نظری دیگر بر مجموع آثار جواد غفاری ، آن آثاری را موفق تر در می یابیم که قدرت بیانی و با ر معنایی آنها با استفاده از جنبه های معنوی و رمز آمیز و هویت جویانه تقویت شده باشد بنابراین این آثار به دور از لاپوشانی در پرده ابهام به شدت صادقانه به نظر می آیند  . (  2   )

 

۲

به هر حال این نمایشگاه و آثارش نسبت به گذشته ،  نقطه عطفی است درارائه آثاری حائز اهمیت و پر توان که ثمره سالها اعتقاد و انسجام در عمل نقاشی جواد غفاری است .   

 

 

|+| نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم فروردین 1386 ساعت 22:41  توسط سعید احمدزاده  |