RSS  

 به یقین منشاء شکل گیری نقاشی قهوه خانه ای ، همان پرده های درویشی دوران صفویه است . که بر دیوار و سر در امامزاده ها و اماکن مذهبی شکل می بست . و بعدها کاربر دهای دیگری از جمله نصب بر دیوار قهوه خانه ها و نقالی داستان هایی از رشادت اولیاء دین ، شاهنامه و ... توسط نقالان یافت .

در تاویل نقاشی قهوه خانه ای به شکل امروز آن ، انگار زیبایی شناسی ، باوری است کاذب. چراکه تفکرات اومانیستی و شبه افلاطونی که در اعوان شکل گیری نقاشی صفویه ( نقاشی با اسلوب و ویژگی های اروپایی ) و سپس زند و قاجار ، حائز اهمیت

می شود ، به نا گاه در اواخر قاجاریه در صورت نقاشی قهوه خانه ای شکلی تحریف شده و گاه متظاهرانه پیدا می کند . از این رو فقط کیفیات تزیینی و کاربردی آن ، توهمی از توفیق میسر شدن جلوه های ناسوتی و مثالی را بر می تابد . واکنون اعتدالی تصنعی یافته است .

مولفه های بومی و بویژه سبکشناسانه پرده ها و دیوار نگاره های اواخر سبک اصفهان با آن موضوعات رزمی و بزمی و شاهانه در پیوندی تضعیف شده با شعر و ادبیات پارسی به چشم می آید . اما بار اندک تکنیکی و موتیف های تکراری از تنوع ، کمال و جمال این آثار کاسته و بدین گونه ، امور خلاقه در لفافه حقیرانه خود مدفون می شوند .

چهره نگاری در کانون توجه نقاشان قهوه خانه ای یا خیالی ساز قرار ندارد و از معدود چهره نگاری های آن مربوط به امامان و اولیاء دین می شود . ( چهره امام علی ( ع) – اثر قوللر آغاسی - 1 )

به تعبیری دیگر ، نقاشی قهوه خانه ای شکلی است تصویر نگارانه و عامیانه ، چراکه اهمیت موضوعی آن از تاثیرات مفهومی آن بیشتر است . نقاشی قهوه خانه که نقاشی عوام است ، اطلاع رسانی می کند و آگاهی می دهد و به سبب عاریت گرفتن باورهای مذهبی و مردمی ، اتصالی درونی و متعهدانه با آنها احراز می کند . اما امروز به مناسبت عدم حمایت اقتصادی توسط خرده بورژوا های قهوه خانه دار ، رو به زوال است و اگر حرکتی در این راستا انجام می شود ، حرکتی ذوقی و درونی از سوی نقاشان آنهاست .

بر خی ، نقاشی قهوه خانه ای را به اشتباه نائیف می دانند . اشتباه به این دلیل که ، نائیف ، با نگرش و دفرماسیونی آگاهانه و با توجه به انگیزه های استتیکی شکل می پذیرد . حال اینکه نقاشی قهوه خانه ای ، روشی خام دستانه بیش نیست که با ذوق و اعتقادی قلبی خلق می شود .

نقاشی های زیر نمونه ای از آثاری است که در خانه هنرمندان ، و در کارگاه نقاشی قهوه خانه ای به نمایش در آمد .

از نقاشان پیشکسوت و معاصر قهوه خانه ای می توان به این اسامی اشاره داشت :

قوللر آغاسی کاشی ساز

حسین قوللر آغاسی

محمد مدبر

عباس بلوکی فر

اکبری

فراهانی

صانعی

اسمعیل زاده

احمد خلیلی

 حسین همدانی

سید رسول عالی

سید حسین حسینی

منصور وفایی

علی اکبر لرنی

و ...